Schijndemocratie of Directe Democratie?

De gemeente Oldambt vraagt haar inwoners in een enquête om input voor een profielschets van een nieuwe burgemeester. De enquête bestaat uit zeven eigenschappen die op volgorde van belangrijkheid moeten worden gezet. Daarnaast is er nog een klein tekstvak waarin ongeveer twee woorden te typen zijn, waarin je kunt aangeven waar de nieuwe burgemeester nog meer aan zou moeten voldoen.

Dit is een goed voorbeeld van schijndemocratie, en wel hierom:

1. De opties zijn voorgekauwd
Je zit vast aan de zeven voorgedefinieerde kenmerken. Je kunt deze alleen maar in volgorde van belangrijkheid zetten. Dat betekent dat er hoe dan ook altijd eentje bovenaan komt te staan. Is dat dan het belangrijkste of het minst onbelangrijke kenmerk? Een vrije keuze is hierin niet mogelijk.

2. Geen echte inspraak
Gemeente Oldambt geeft haar inwoners onterecht het idee dat ze wat te zeggen hebben. Dat hebben ze niet gehad, want de opties waren immers al vooraf bepaald. Achteraf zal men zeggen: “U moet niet klagen, deze profielschets is op democratische wijze tot stand gekomen.” Hierdoor krijg je dat inwoners zich niet serieus genomen voelen, met als gevolg een nog grotere kloof tussen burger en politiek.

3. Niet transparant
Het is zeer onwaarschijnlijk dat de volledige set ingevulde formulieren (uiteraard anoniem) gepubliceerd wordt. Hierdoor valt niet te controleren hoe vaak de enquête is ingevuld, en wat er is ingevuld. Als dit al gepubliceerd zal worden, zal het waarschijnlijk in de stijl van de gemeente zijn: Een gescand printje van tig pagina’s waar geen enkele geautomatiseerde analyse op mogelijk is. En alleen in te zien op het gemeentehuis, op afspraak.

4. Niet representatief
De enquête is door het hele internet in te vullen. Iedereen die de link heeft, kan deze enquête invullen. Daardoor kun je de uitslag niet zien als ‘de wil van de Oldambtsters’.

Hoe dan wel?

Heel simpel: Het idee is goed, het mankeert alleen aan de uitvoering. De gemeente Oldambt had een zo vrij mogelijke input van haar inwoners moeten vragen, om zo een breedgedragen profielschets op te stellen. Het liefst zouden wij een open vacature zien, waarop ook mensen die niet bij een grote politieke partij zitten kunnen reageren.

Vervolgens zouden wij graag nog een stap verder gaan: Een gekozen burgemeester. De procedure zou dan als volgt kunnen gaan: In het selectiecriterium wordt opgenomen dat de burgemeesterskandidaten zichzelf als zodanig bekendmaken, en meewerken aan een verkiezing annex burgerraadpleging.

Vervolgens organiseert de gemeenteraad een verkiezing annex burgerraadpleging waarin alle kiesgerechtigde Oldambtsters kunnen stemmen op de kandidaten. Als er meer dan twee kandidaten zijn, stellen wij voor dat de kiezers een volgorde van voorkeur aangeven. Zo kan in één ronde worden vastgesteld welke kandidaat over de meeste draagvlak beschikt.

Wij hopen dat de gemeenteraad serieus nadenkt over een invulling als deze, en zich niet laat beperken door de voorgekauwde keuzes van het College. Het is in onze ogen namelijk een uitgelezen kans om burger en politiek een stukje dichter bij elkaar te brengen.